Jonas Roelens geeft in Bib Scharpoord een historische lezing over de onuitspreekbare zonde
Op zondag 22 maart 2026 om 10 uur geeft auteur en docent aan de UGent Jonas Roelens in Bib Scharpoord een historische lezing over de onuitspreekbare zonde in de Zuidelijke Nederlanden.
Een breed begrip met zware gevolgen
Sodomie, afgeleid van de Bijbelse stad Sodom, was in de late middeleeuwen een breed paraplubegrip. De term werd vooral gebruikt om seks tussen mannen te beschrijven, maar ook seks tussen vrouwen en andere seksuele handelingen die niet op voortplanting gericht waren, vielen eronder.
Die zonde gold vroeger als zo verwerpelijk dat het woord zelf al bijna onuitspreekbaar was. Volgens de toelichting bij de lezing ging het niet alleen om een tegennatuurlijke zonde, maar ook om een misdrijf waarop wrede straffen stonden. In grote delen van Europa belandden sodomieten genadeloos op de brandstapel.
Wat bronnen vertellen over vervolging en angst
Hoewel de bronnen schaars zijn, vond Jonas Roelens na een jarenlange zoektocht in verschillende archieven toch veel informatie over dit onderwerp. Juridische, literaire, religieuze en artistieke bronnen maken het mogelijk om vervolgingspatronen in kaart te brengen.
Ze tonen ook hoe breed in de samenleving over dat vergrijp werd gedacht, of er sprake was van klassenjustitie en waarom in deze periode nergens in West-Europa meer sodomieten werden vervolgd dan in de Zuidelijke Nederlanden.
In de lezing gaat Roelens dieper in op de maatschappelijke angsten rond de onuitspreekbare zonde. Hij kijkt ook naar de alledaagse leefwereld van middeleeuwse mensen die als tegennatuurlijk werden beschouwd.
Onderzoeker, docent en auteur
Jonas Roelens (1990) is postdoctoraal onderzoeker aan de vakgroep geschiedenis van de Universiteit Gent. Hij doceert er onder meer gendergeschiedenis en criminaliteitsgeschiedenis. Zijn onderzoek focust op verboden seksualiteit in de late middeleeuwen.
Zijn proefschrift over sodomie in de Zuidelijke Nederlanden werd in 2019 bekroond met de Erik Duvergerprijs van de Koninklijke Vlaamse Academie van België voor Wetenschappen en Kunsten. In datzelfde jaar won hij ook de jury- en publieksprijs van de Vlaamse PhD Cup.
Na zijn doctoraat was Roelens gastprofessor aan de KU Leuven, de Vrije Universiteit Brussel en de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij publiceerde in internationale wetenschappelijke tijdschriften zoals The Journal of Women’s History, Renaissance Studies en The Sixteenth Century Journal.
Daarnaast hecht hij veel belang aan wetenschapscommunicatie. Voor een breed publiek schreef hij onder meer Verzwegen verlangen. Een geschiedenis van homoseksualiteit in België (Vrijdag, 2017), Middeleeuwse medemensen. De clichés over de donkere eeuwen voorbij (Ertsberg, 2023) en De onuitspreekbare zonde. Sodomie in de Zuidelijke Nederlanden, 1400-1700 (Sterck & De Vreese, 2024).
In 2022 leidde hij in naam van Stad Gent het historisch onderzoek rond de heksenvervolging in die stad, naar aanleiding van de gedenkplaat die Gent onthulde om de slachtoffers van de Gentse heksenwaan te herdenken. Momenteel werkt hij als curator aan een tentoonstelling in het Museum voor Schone Kunsten Gent over queer kunst in de Lage Landen (1450-1950), samen met een bijhorend boek.
Praktisch
De lezing is een initiatief van Sint-Guthago – Geschiedkundige Kring van de Zwinstreek.
Leden van Sint-Guthago kunnen gratis aansluiten. Voor andere bezoekers bedraagt de prijs 3,5 euro, inclusief een drankje in Café Cultuur.
