Aan het Rubensplein in Knokke-Heist staat een nieuwe duinengordel van 5.400 m². Aangelegd in het najaar van 2023, toont het project nu zijn eerste concrete resultaten. En die zijn bemoedigend: de kunstmatige duin functioneert, groeit en beschermt.
Storm Benjamin als onverwachte lakmoesproef
Op 23 oktober 2025 trok storm Benjamin over Knokke-Heist. Voor de duinengordel aan het Rubensplein was dat meteen een serieuze test. Het resultaat was opvallend positief. Terwijl ten oosten van de nieuwe duin duidelijke kliffen ontstonden, bleef de beschermde zone grotendeels intact.
Helmgras bleek daarbij doorslaggevend. Het uitgebreide wortelnetwerk hield het zand op zijn plek en voorkwam op verschillende plekken klifvorming. Dat contrast tussen beschermd en onbeschermd duin laat weinig ruimte voor twijfel: goed ontwikkelde duinvegetatie maakt een verschil.
Wetenschappelijk onderzoek bevestigt dit. Duinvegetatie met soorten zoals helmgras en biestarwegras kan erosie met 30 tot 40 procent verminderen. Bovendien is een duin in staat zichzelf na stormschade grotendeels te herstellen.
Een duin dat leeft en groeit
Ook buiten stormseizoenen zijn er positieve signalen. In het najaar van 2025 werd vastgesteld dat zeeraket zich spontaan vestigde in de nieuwe duin. Helmgras verspreidt zich inmiddels ook buiten het oorspronkelijke aanplantgebied.
Dat is meer dan een botanisch detail. Het betekent dat de aangelegde duin zich ontwikkelt tot een dynamisch, levend systeem. Precies die biodiversiteit versterkt de beschermende werking. Een rijkere vegetatie bindt het zand steviger en maakt de duin veerkrachtiger.
Wetenschap en beleid hand in hand
De ontwikkeling van de duinengordel wordt nauwkeurig gevolgd door onderzoekers van KU Leuven, UGent, het Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) en het Departement Mobiliteit en Openbare Werken (MOW). Zij brengen in kaart hoe de duin evolueert en in welke mate ze bescherming biedt tegen stormimpact en overstromingen.
Die monitoring is niet vrijblijvend. De bevindingen moeten richting geven aan toekomstige kustmaatregelen langs de hele Belgische kust. Het project past ook binnen Kustvisie, het langetermijnplan van de Vlaamse overheid om de kust beter bestand te maken tegen zeespiegelstijging en klimaatverandering.
Daarin wordt bewust gekozen voor een combinatie van klassieke infrastructuur en zogenaamde Nature-based Solutions: maatregelen die aansluiten bij natuurlijke processen en tegelijk ecologische, sociale en economische meerwaarde opleveren. Kustverdediging hoeft niet langer uitsluitend te betekenen: meer beton en hogere dijken.
Knokke-Heist wil verder bouwen op dit succes
De positieve ervaringen aan het Rubensplein zetten Knokke-Heist aan om verder te kijken. De gemeente onderzoekt momenteel welke andere zones langs de kust in aanmerking komen voor vergelijkbare natuurgebaseerde ingrepen.
Daarmee positioneert de gemeente zich als koploper in duurzame kustverdediging. Het gaat niet alleen om het beschermen van huidige inwoners, maar ook om het bewaren van de kustomgeving voor volgende generaties. Bovendien trekken goed ontwikkelde duinen bezoekers aan en verhogen ze de belevingswaarde van de kust — een troef die Knokke-Heist niet wil onderschatten.
Wie meer wil lezen over het project, vindt informatie op www.knokke-heist.be/klimaat-milieu-natuur/proefproject-duin-voor-dijk en op de projectpagina van het Agentschap MDK.
