Zeebrugge heeft zondag de slachtoffers van Herald of Free Enterprise herdacht, met een dienst in de Sint-Donaaskerk en een bloemenhulde aan de gedenkplaat in de Rose Garden in de Sint-Donaasstraat.
De herdenking begon om 9.30 uur met een dienst in de Sint-Donaaskerk. Daarna volgde om 10.30 uur een moment aan de gedenkplaat in de Rose Garden, waar bloemen werden neergelegd. Aansluitend bood het Feestcomité van Zeebrugge in de Sint-Donaaskerk een glaasje aan.
De ramp van 6 maart 1987 blijft een pijnlijke bladzijde in de geschiedenis van Zeebrugge. Bij het ongeval kwamen 193 mensen om het leven: mannen, vrouwen en kinderen. Voor veel inwoners zit die avond nog altijd in het geheugen gegrift.
Een ramp vlak voor de kust
De Herald of Free Enterprise was een Britse roll-on/roll-offveerboot van rederij Townsend Thoresen. Het schip was gebouwd in 1980 in Bremerhaven, was 131,91 meter lang en haalde een maximumsnelheid van 22 knopen.
Op de avond van 6 maart 1987 voer het schip niet op de gebruikelijke route Dover-Calais, maar op de verbinding Dover-Zeebrugge. Om 18.05 uur GMT vertrok de ferry uit de binnenhaven van Zeebrugge met 459 passagiers en 80 bemanningsleden aan boord. Daarnaast vervoerde het schip 81 auto’s, 3 bussen en 47 vrachtwagens.
Vier minuten nadat de ferry de buitenste havendam had gepasseerd, stroomde bij een snelheid van 18,9 knopen massaal water het autodek binnen. Door het free surface effect verloor het schip in enkele seconden zijn stabiliteit. Binnen 90 seconden kapseisde het naar bakboord.
Het schip kwam op zijn zijkant terecht, half ondergedompeld op een zandbank op amper één kilometer van de kust.
Wat er fout liep
Volgens het officiële onderzoek was de ramp het gevolg van een aaneenschakeling van nalatigheden. Bootsman Mark Stanley sliep in zijn hut en sloot de boegdeuren niet. Eerste officier Leslie Sabel verliet het autodek zonder te controleren of de deuren dicht waren, in de overtuiging dat Stanley nog zou komen. Kapitein David Lewry vertrok zonder bevestiging dat de deuren gesloten waren.
Daar kwam nog bij dat de laadbrug in Zeebrugge te laag was voor dit type schip. Daarom werden ballasttanks met zeewater gevuld om het schip lager in het water te laten liggen, wat de stabiliteit extra verzwakte.
Onderzoek, redding en gevolgen
193 mensen kwamen om het leven. De meesten stierven door onderkoeling in het ijskoude water. De Belgische marine was toevallig vlakbij voor een oefening en kon snel reageren.
Ook de Duitse kapitein Wolfgang Schröder van een nabijgelegen veerboot redde veel mensen. Daarvoor kreeg hij lof van premier Margaret Thatcher en een medaille van koning Boudewijn.
Het onderzoek onder leiding van rechter Barry Sheen wees drie directe oorzaken aan: het falen van Stanley, Sabel en kapitein Lewry. Tegelijk was het rapport bijzonder scherp voor rederij Townsend Thoresen en de gebrekkige communicatie binnen het bedrijf.
In 1990 begon een strafproces waarbij geprobeerd werd de rederij te vervolgen voor corporate manslaughter. Dat draaide uiteindelijk op niets uit, omdat het Britse recht daar toen niet op voorzien was.
De ramp leidde later wel tot fundamentele wijzigingen in de internationale maritieme wetgeving, met onder meer strengere eisen voor RoRo-veerboten via de IMO. Het wrak werd in april 1987 geborgen en daarna naar Taiwan versleept voor sloop.
Een naam die in Zeebrugge blijft nazinderen
Bijna vier decennia later blijft Herald of Free Enterprise in Zeebrugge, Brugge, Knokke-Heist met Schepen Bert De Brabandere (foto), Blankenberge en de UK verbonden met verlies, herinnering en waakzaamheid. De jaarlijkse herdenking maakt duidelijk dat de slachtoffers niet vergeten zijn en dat de ramp nog altijd weegt op de havenstad.
