Een nieuw inzicht in het portret van Ingres toont hoe sterk Brugse kunstenaars in de 19e eeuw verknoopt waren met Europa.
Een vondst met impact voor Brugse bewoners en kunstliefhebbers
Voor inwoners die vaak het Brugse museumlandschap bezoeken, opent de Brugge Ingres ontdekking een onverwacht venster op het verleden. Het werk dat jarenlang door onderzoekers werd bekeken zonder te weten wie erop stond, blijkt een Bruggeling te tonen die later het kunstonderwijs in de stad vormgaf. Dat besef maakt een toekomstig museumbezoek concreter: bezoekers kunnen straks met een andere blik kijken naar de eigen academietraditie en naar de internationale netwerken waarin Brugse kunstenaars actief waren.
Nieuw onderzoek van dr. Thijs Dekeukeleire (Musea Brugge) toont namelijk aan dat het portret dat Jean-Auguste-Dominique Ingres in 1813 tekende, niet de politicus Charles-Bernardin-Ghislain Coppieters-Stochove voorstelt, zoals ooit voorzichtig werd vermoed. Het gaat om Joseph Ducq, een Brugse kunstenaar die zich in de neoclassicistische stijl bekwaamde en na zijn leerjaren terugkeerde naar Brugge om de academie te leiden.
Het spoor dat alles veranderde
De identificatie kwam er nadat Dekeukeleire een prent uit het Prentenkabinet van Musea Brugge naast het oude Ingres-portret legde. Die prent, gemaakt door Ducqs leerling Adriaan Wulffaert, vertoont een opvallende gelijkenis met het werk van Ingres. Volgens de onderzoeker kon die overeenkomst geen toeval zijn. De tekening van Ingres fungeerde duidelijk als origineel voorbeeld voor Wulffaerts portret. Het inzicht doorbrak een jarenlange onzekerheid over de identiteit van de geportretteerde.
Die nieuwe lezing past binnen het bredere onderzoeksproject Leerling-Meester II, waarin Musea Brugge de internationale carrières van 19e-eeuwse Brugse kunstenaars onderzoekt. Ducq studeerde eerst aan de Brugse Academie, trok daarna naar Parijs en reisde vervolgens door naar Rome. Daar kwam hij terecht in een internationale kunstenaarsgemeenschap waarin ook Ingres actief was. Volgens de onderzoekers schetst deze ontdekking hoe soepel Brugse kunstenaars toen al door Europa bewogen.
Een zeldzaam eerbetoon tussen kunstenaars
Ingres tekende tientallen portretten in zijn Romeinse periode, maar hij richtte zich vooral op vrienden, collega’s en reizigers uit zijn eigen Franse netwerk. Dat hij voor Ducq een uitzondering maakte, geeft de vriendschap en het wederzijdse respect tussen beide kunstenaars een bijzondere betekenis. De tekening ontstond vlak voor Ducq naar Brugge terugkeerde om directeur van de academie te worden. Daardoor krijgt het werk ook de waarde van een afscheidsgeschenk.
Het portret bevindt zich vandaag in een Canadese privécollectie, nadat het in 2013 bij Christie’s werd geveild. Hoewel het dus niet in Brugge hangt, heeft de ontdekking wel stevige gevolgen voor hoe Musea Brugge naar de eigen collectie en academietraditie kijkt. Schepen van Cultuur Nico Blontrock benadrukt dat deze Brugge Ingres ontdekking bevestigt hoe sterk de stad toen al op Europese schaal meedraaide. Volgens hem onderstreept de identificatie het belang van diepgaand collectieonderzoek, zeker nu Musea Brugge werkt aan het nieuwe onderzoekscentrum BRON in het Museumkwartier.
Musea Brugge zet het onderzoek naar Ducq en zijn netwerk voort en bereidt een wetenschappelijk artikel over de vondst voor. De instelling verwacht dat verdere analyse nog nieuwe inzichten zal opleveren in de rol die Brugse kunstenaars speelden in de internationale kunstwereld van die tijd.
Heeft u beelden of documenten over Joseph Ducq of Brugse kunstenaars uit die periode? Meld ze aan de redactie.
