European Coast Guard Functions Forum als werkvloer: tijdens de jaarlijkse EMSA-workshop van het ‘European Coast Guard Functions Forum’ (ECGFF) schoof België mee aan met vertegenwoordigers van DG Scheepvaart (Stefanie Monsaert), de Beheerseenheid voor Mathematisch model van de Noordzee (Kobe Scheldeman), Maritieme Dienstverlening en Kust (Yves Maekelberg) en de Kustwacht (Eefje Deweer).
Eén zee, meerdere ogen
Waarom “geïntegreerde capaciteiten” het verschil maken
De rode draad doorheen de workshop: een moderne kustwacht kan niet meer leunen op één type middel. Satellieten, drones, vliegtuigen en schepen moeten elkaar aanvullen. Geen enkel instrument is op zichzelf genoeg om de huidige maritieme uitdagingen aan te pakken.
Door samenwerking tussen agentschappen zoals EMSA, EFCA en FRONTEX, en door technologieën te combineren, ontstaat een robuust en bijna real-time beeld van wat er op zee gebeurt. Dat helpt om veiligheid, milieu, visserij en handhaving beter op elkaar af te stemmen.
Wat verandert er op zee? De schaduwvloot en de grenzen van handhaving
De deelnemers stonden stil bij een snel veranderende geopolitieke context en de impact daarvan op de dagelijkse operaties. Daarbij kwam de recente toename van de zogenaamde schaduwvloot nadrukkelijk naar voren: het gaat om oudere, slecht onderhouden schepen waarbij de authenticiteit van vlag en verzekeringsdocumenten moeilijk te verifiëren is. Dat verhoogt het risico op incidenten.
Lidstaten zetten stappen om deze schepen beter in kaart te brengen door expertise te bundelen, operationele info te delen en die info aan te vullen met extra data. Een bijkomende uitdaging: veel van deze schepen lopen nooit een haven binnen en blijven op zee opereren via ship-to-ship overslag, met alle bijhorende risico’s. Tegelijk blijft het principe van vrije doorvaart essentieel, al maakt het de handhaving complexer.
EMSA en FRONTEX: extra middelen, nieuwe manieren van kijken
EMSA gaf een stand van zaken over haar diensten, met bijzondere aandacht voor de verdere uitbouw van de Remotely Operated Vehicle (ROV)-capaciteit. Die systemen kunnen tot 3000 meter diep opereren en worden gebruikt voor onderzoek en acties zoals het in kaart brengen van kabels, ankers en wrakstukken. België maakte de voorbije twee jaar al gebruik van deze diensten.
FRONTEX lichtte toe hoe hun vliegtuigen kunnen worden ingezet voor verschillende kustwachtfuncties. Ze leveren maritieme situationele beeldvorming, kunnen inzoomen op verdachte schepen en sturen beelden bijna real-time door naar het operatiecentrum aan land. Bij incidenten kunnen ze hun vliegschema snel aanpassen.
Technologie en data: mogelijkheden groeien, obstakels blijven
Nieuwe technologieën zoals RPAS-drones en satellietbeelden worden steeds geavanceerder, maar botsen soms op praktische grenzen. ‘Earth Observation’ is niet continu beschikbaar. Daarnaast blijft het verkrijgen van vliegvergunningen complex door verschillen tussen exclusieve economische zones en vliegregelzones.
In dat kader polste Yves Maekelberg bij ESA naar alternatieve middelen voor maritieme situationele beeldvorming. ESA gaf aan dat er wordt gewerkt aan HAPS-technologie die in de komende jaren kan worden gebruikt voor situationele beeldvorming van kustgebieden.
Ook datatoegang en digitale veiligheid kwamen op tafel. Bij een lopend FRONTEX/EMSA-pilootproject werden in een afgebakend gebied tot 90% minder GPS-spoofingincidenten vastgesteld. Tegelijk klinkt er een waarschuwing over het gebruik van niet-Europese cloudopslag. Lidstaten vroegen ook of de kosten voor LRIT-data gedeeld kunnen worden: een schip dat Europese wateren binnenkomt, komt volgens die redenering niet alleen één land binnen, maar heel Europa.
Opleiding als vaste pijler
Door de snelle technologische evolutie wordt opleiding belangrijker dan ooit. E-learnings worden gezien als een efficiënte manier om theoretische kennis aan te reiken, omdat ze flexibel zijn in tijd en plaats. Daarbij wordt benadrukt dat de kwaliteit vooral afhangt van de expertise van de trainers.
EMSA blijft volgens de workshop een referentie, met een ruim aanbod aan blended learning: online modules, live sessies, virtual reality en praktijkoefeningen.
