Slechts één op vijf 60-plussers onderneemt concrete actie om voorbereid te zijn op de latere levensjaren. Dat blijkt uit de driejaarlijkse barometer van de Koning Boudewijnstichting, die in het najaar van 2025 2.000 niet-zorgbehoevende ouderen in België bevroeg. Vooral wie weinig sociale steun ervaart, laag opgeleid is of niemand kent die hulpbehoevend is, bereidt zich minder voor.
De cijfers tonen aan dat 65 procent van de Belgische senioren vandaag onvoldoende voorbereid is. Gezondheidsopvolging, versterking van het sociaal netwerk, kleiner wonen, pensioenplanning, zorgplanning en het opstellen van een testament blijven vaak achterwege.
Sterke gehechtheid aan eigen woning botst met realiteit
De emotionele band met de eigen woning blijft groot. 82 procent van de ondervraagden wil niet verhuizen, tenzij het echt noodzakelijk is. Bijna 30 procent woont echter in een te grote woning, en een aanzienlijk deel leeft in woningen die niet aangepast zijn aan latere levensjaren.
Hoe ouder, hoe minder bereidheid om te verhuizen: 31 procent van de 60- tot 64-jarigen staat nog open voor een verhuis, tegenover slechts 7 procent bij de 75- tot 84-jarigen. Vanaf 75 jaar stelt een ander woonmodel zich voor veel mensen moeilijk voor te stellen.
Toch is er behoefte aan ondersteuning. 67 procent geeft aan dat duidelijke informatie hen zou helpen bij het maken van weloverwogen woonkeuzes voor de toekomst. “Woonkeuzes worden vaak te laat gemaakt”, zegt Saïda Sakali, projectcoördinator bij de Koning Boudewijnstichting. “Wonen en zorg zouden veel sterker met elkaar verbonden moeten worden, zeker gezien de vergrijzing, de druk op onze gezondheidszorg én op de woningmarkt.”
Helft vreest afhankelijk te worden van zorg
De gemiddelde geluksscore bij 60-plussers bedraagt 7,4 op 10. Toch geeft de helft aan bang te zijn om zorgbehoevend te worden. Die angst is toegenomen: in 2020 lag het percentage op 41 procent, in 2022 op 39 procent, en nu op 49 procent. Ook de gemiddelde angstscore steeg van 6,5 in 2020 en 6,3 in 2022 naar 6,9 vandaag.
“Deze toenemende angst zou een stuk beantwoord kunnen worden met de juiste begeleiding”, stelt Sakali. “Wie zich goed informeert, kan de regie van zijn latere levensjaren zelf in handen nemen. Dit geeft een gevoel van rust en controle.”
Nieuwe brochure biedt praktische handvatten
De Koning Boudewijnstichting lanceert vandaag samen met Notaris.be de brochure ‘Vroeger nadenken over later’. De publicatie geeft informatie over wonen, zorg en nalatenschap, en biedt concrete handvatten om het gesprek aan te gaan met familie en professionals. De brochure is verkrijgbaar bij notariskantoren en online te lezen.
“Mensen schuiven beslissingen over de toekomst soms voor zich uit, tot het te laat is”, aldus Sakali. Ze geeft een voorbeeld: “Iemand die graag zijn financiële zaken regelt, maar door een ongeval of dementie plots niet meer kan overgaan tot de verkoop van zijn woning zonder tussenkomst van een vrederechter. Men kan op voorhand anticiperen met een zorgvolmacht, maar je mag niet wachten tot het te laat is.”
Eén op vijf ouderen riskeert sociaal isolement
Sociale verbondenheid blijft een kwetsbaar punt. Eén op vijf ouderen loopt verhoogd risico op sociaal isolement. Drie op de tien geven aan bij ziekte moeilijk hulp te vinden of niemand te hebben om samen iets ontspannends te doen. 21 procent voelt zich alleen met zorgen of angsten, 17 procent kan zelfs bij niemand terecht voor persoonlijk advies.
De barometer wijst op het belang van levendige buurten, laagdrempelige ontmoetingsplaatsen en sterke lokale netwerken. Sociale verbondenheid is niet alleen cruciaal voor welzijn, maar ook als preventie in de zorg en voor een gezondere samenleving.
